احمد مجد الاسلام كرمانى
496
سفرنامه كلات ( فارسى )
و هرچند دليرانه كوشيدند اما بواسطه جهالت گرفتار قتل و نكبت شدند و تفصيل جنگهاى آنها را در تواريخ معتبره ثبت كردهاند و خيلى شبيه است بمحاربات سودانيها با قشون تربيت شده انگليس ، مثلا مكرر اتفاق افتاده كه از مسافت نيم فرسنگ راه چهار پنج هزار نفر سواره و پياده با شمشير بر اردوى روس حمله بردهاند و از اين جمعيت منتهى دويست نفر باردو رسيدهاند ، ما بقى در حالت تاخت طعمه گلوله توپ شدهاند و بالاخره بعد از آنكه چندين هزار نفر جوانان رشيد تركمانان كشته شد در سنه 1297 كوكتپه در تصرف دولت روس درآمد و در سنه 1298 بناى شهر « عشقآباد » گذاشته شد و در سنه 1300 اهالى مرو بدون جنگ بلكه به خواهش خودشان تسليم روسها شدند و عليخان قفقازى با پانصد نفر قزاق بمرو رفته و آنجا را تصرف كرد و در همان سال بناى تحديد حدود را با دولت ايران گذاشتند و سليمان خان صاحب اختيار بمعاونت « ارفع الدوله » مأمور تعيين خطوط سرحدى شد و از قراريكه معمرين كلات براى نگارنده نقل كردند در ابتدا سليمان خان خيلى با مأمورين روس سختى ميكرد و نميگذاشت از حدود معلومه خودشان تجاوز كنند ولى به زودى بواسطه پروتست روسها از طهران احكام مؤكده رسيد كه هر قسم كميته روس نقشه ميكشد او هم اطاعت كند و تسليم شود بعلاوه سليمان خان زبان روس نميدانست و ارفع الدوله كه مترجم و معاون او بود با مأمورين روس سازش كرد و بعلاوه از آنكه مبالغ كلى در اين مأموريت فايده برد بواسطه حمايت روسها در دربار ايران هم صاحب امتيازات شد و از همان تاريخ شروع بترقى نمود و الحق با روسها حسن عهد بخرج داد چنان كه قرضه منحوسه ايران بتوسط او با آن شرائط خانه برانداز از روس انجام گرفت و از قرار مشهور يك كرور دلالى گرفت و حال آنكه ابتدائا همين قرض را از فرانسه و آلمان و انگليس ميخواست اما سفراى ايران كه در آن پايتختها بودند بمماطله گذرانيدند و پارهاى اشكالها تراشيدند يعنى وجدان آنها اجازه نميداد كه